Als we terugkijken op 2025, kijken we bij De Alkenaer vooral terug op een jaar vol ontmoetingen. Ontmoetingen tussen artiesten en publiek, tussen verhalen en muziek, maar ook tussen mensen onderling. Het podium werd dit jaar keer op keer een plek waar mensen samenkwamen om te luisteren, te lachen en geraakt te worden.
We mochten een bijzonder veelzijdig programma presenteren. Muziek bracht warmte en intimiteit, zoals bij het optreden van Tess Merlot, die met haar Franse chansons de zaal even liet vertragen. Gerard Alderliefste wist met zijn herkenbare liedjes en verhalen een gevoel van verbondenheid te creëren, terwijl Martin Oei met zijn pianospel en persoonlijke toelichting het publiek dicht bij het podium bracht.
Ook literatuur en het gesproken woord waren sterk vertegenwoordigd. Auteurs als Tommy Wieringa, Bart Chabot, Simone van der Vlugt en Roxanne van Iperen deelden niet alleen hun werk, maar ook hun gedachten over de wereld om ons heen. Hun avonden zorgden voor gesprekken die vaak nog lang na afloop doorgingen. Jan van der Putten bracht met zijn journalistieke blik en kennis over China verdieping en context, en liet zien hoe verhalen ons helpen de actualiteit beter te begrijpen. Niet te vergeten waren de spraakmakers Philip Freriks en Twan Huys die met hun gesprekken het publiek betrokken, prikkelden en uitnodigden tot reflectie en dialoog. Als publiek stond je zo dicht bij de sprekers dat de grens tussen podium en zaal bijna vervaagde.
Tegelijkertijd was er in De Alkenaer ook volop ruimte voor humor, theater, en verbeelding. De Proest Comedy Shows zorgden voor gezelligheid en ontspanning, terwijl het toneelstukken van theatergroep Alkmaar het publiek meenam in een indringend verhalen over oorlog, verantwoordelijkheid en menselijke keuzes. Wat al deze optredens met elkaar verbond, was de sfeer: intiem, open en betrokken. Artiesten en sprekers staan dicht bij het publiek, wat iedere avond persoonlijk en betekenisvol maakte.
Het jaar 2025 stond daarnaast in het teken van verandering en vernieuwing. De verbouwing van De Alkenaer vroeg om flexibiliteit en creativiteit, maar bood tegelijkertijd nieuwe mogelijkheden. Met een vernieuwde uitstraling en verbeterde faciliteiten, waaronder nieuwe toiletten en een mindervalidentoilet, blijft De Alkenaer een plek waar artiesten en publiek elkaar op een bijzondere manier ontmoeten.
Met dank aan alle artiesten, sprekers, vrijwilligers en bezoekers sluiten we 2025 met trots af. De Alkenaer is opnieuw een plek geworden waar cultuur leeft en verbinding ontstaat. In 2026 kijken we ernaar uit om hier samen verder aan te bouwen.
Als je van muziek houdt, is De Alkenaer de juiste plek om te zijn. Op ons intieme podium treden wekelijks artiesten op uit de meest uiteenlopende genres. Zo hebben we maandelijks een chansonavond met geweldige artiesten waaronder Davine, Jan Roobeek en Rosanne Alderliefste. Iedereen die weleens op zo’n avond is geweest, waant zich even een paar uur in Parijs. Ook bieden we een podium aan de meest uiteenlopende singer-songwriters en bands, die een thuis vinden in de Friday Night Sessions. Voor de klassieke muziekliefhebbers hebben wij op een aantal zondagen muzikaal matinees en koffieconcerten georganiseerd. Naast deze muziekseries komen ook topmusici uit andere genres langs bij De Alkenaer. De agenda staat er vol mee, dus graag tot ziens!
Vive la Chanson! (Serie)
Voor onze serie Vive la Chanson! heeft de Alkenaer een divers en betoverend programma met optredens. Van chansonniers met jonge, nieuwe stemmen tot gevestigde namen, en van moderne interpretaties tot traditionele klanken… Ons programma brengt het allemaal samen! Om het jaar 2025 op een goede manier af te sluiten bij De Alkenaer hebben we Davine uitgenodigd om jullie te verwonderen met haar klassieke Franse chansons en fluwelen stem. Davine is een zeer geliefde artiest die in 2012 bekroond is met het Concours de la Chanson Alliance Française, een prestigieuze wedstrijd voor Franstalige zangtalenten in Nederland.
Het jonge talent binnen de Franse chansons blijft niet alleen beperkt tot Davine, ook artiest Rosanne Alderliefste komt naar De Alkenaer. Vrijdag 30 januari zal Rosanne bij ons komen optreden met haar bijzondere mix van chanson, kleinkunst en electropop. Deze jonge chansonnière zingt liedjes van bekende namen als Stromae en Piaf, maar ook haar eigen liedjes vol emotie en kracht. Onder begeleiding van Rob Stoop op de piano en accordeon brengt ze een indringende, persoonlijke voorstelling vol expressie en emotie. Op 31 oktober keert ook Jan Roobeek weer terug naar het podium in de Alkenaer met een mix van geliefde klassieke Franse chansons, en liedjes van nieuwe hedendaagse chansonniers.
Deze en nog veel meer artiesten in de serie Vive la Chanson! kunt u vinden in onze agenda op de website. Mis het niet!
Friday Night Sessions (Serie)
De Friday Night Sessions bij De Alkenaer brengen een mix van geliefde zangers en indrukwekkende optredens die iedere keer weer zorgen voor een onvergetelijke avond. Dit seizoen komt Bert Romeijn samen met saxofonist Robert Vleesch Dubois en toetsenist Jan-Simon de Smit naar het podium van De Alkenaer om een prachtig optreden te geven vol rauwe charme. Bert Romeijn is vooral bekend onder de naam Bertje Doperwtje, waarmee hij in de Alkmaarse straten al jaren voor een gezellige sfeer zorgt met zijn liedjes. Dit optreden is echter iets heel anders dan zijn normale vrolijke liedjes, maar focust juist op het overbrengen van verhalen en poëzie door middel van muziek. Een hele bijzondere avond dus! Daarnaast is ook Elsa Birgitta Bekman uitgenodigd om een show te geven in de Alkenaer op 12 december 2025. Met haar Frans-Zweedse roots en krachtige stem creëert Elsa een betoverende mix van chanson, folk en visuele kunst. Ze toerde door het hele land en trad op bij het Popronde Eindfeest in Melkweg Amsterdam. Haar optreden bij de Alkenaer zal een bijzondere belevenis zijn vol intensiteit, eigenzinnigheid en poëzie.
Zondag concerten (Serie): het Muzikaal matinee en koffieconcert
Ook dit seizoen zijn er meerdere talentvolle artiesten uitgenodigd in het thema van de zondag concerten. Pianist en componist Rob Stoop komt 9 november naar Alkmaar toe om op ons podium een sprankelend piano optreden te geven. Zijn muziek is filmisch, breekbaar en uitzonderlijk pakkend: Muziek die u voelt zonder woorden. Hij zal stukken spelen van zijn album The Things We Say When We Don’t Speak, afgewisseld met persoonlijke verhalen achter het ontstaan van deze prachtige composities. Dit koffieconcert wordt zonder twijfel een intieme een meeslepende voorstelling. Aan het eind van het jaar 2025 komt het Neflac Fluit-ensemble bij ons op bezoek voor een magisch Kerstmatinee. Het Neflac Kwartet bestaat uit jong fluittalent van de Nederlandse Fluit Academie, die ons op zondag 21 december een warm en betoverend kerstprogramma komt brengen. Van barok tot modern, en van klassieke melodieën tot moderne composities: het ensemble neemt u mee in een optreden vol kerstmagie!
Ontdek de fascinerende wereld van de filosofie met onze unieke ansichtkaarten van filosofen uit de collectie De Alkenaer. Als je geïnteresseerd bent in het verkennen van de gedachten en ideeën van grote denkers, zijn deze ansichtkaarten een absolute must-have.
Elke ansichtkaart is prachtig vormgegeven en bevat een afbeelding van een beroemde filosoof uit de geschiedenis. Van Hume tot Nussbaum, van Socrates tot Wollstonecraft, onze collectie ansichtkaarten omvat een breed scala aan invloedrijke denkers die de wereld van de filosofie hebben gevormd.
Door het kopen van deze ansichtkaarten ondersteun je niet alleen je eigen interesse in de filosofie, maar draag je ook bij aan de Stichting Cultuurpodium De Alkenaer. Onze stichting zet zich in voor het bevorderen van cultuur en het organiseren van bijzondere evenementen.
Een uniek cadeau voor een filosofie-liefhebber, onze ansichtkaarten van filosofen bieden een prachtige manier om je liefde voor de filosofie te uiten.
Bestel hier nu je ansichtkaarten van filosofen uit de collectie De Alkenaer en neem deel aan de rijke en boeiende wereld van de filosofie. Samen kunnen we cultuur en filosofie blijven ondersteunen en bevorderen.
Dit seizoen biedt De Alkenaer weer een levendig debatpodium voor spraakmakende gasten waar het publiek mee in gesprek kan gaan over actuele thema’s. Zo gaat Roxanne van Iperen in op de bedreigingen van onze democratie, vertelt Olaf Koens over zijn ervaringen in conflictgebieden, en vertelt Rene van der Heijden over zijn nieuwe boek De Tsarina van Bergen. Dit seizoen komen er weer bekende mediapersoonlijkheden waaronder Angela Groothuizen, Philip Freriks, Twan Huys en Adriaan van Dis het podium op. Ze gaan het hebben over zowel maatschappelijke onderwerpen als persoonlijke ervaringen en zullen u verrijken met nieuwe inzichten, kennis, en prikkelende gesprekken. Maak hieronder kennis met een aantal van onze spraakmakers voor dit seizoen.
Mis het niet! Bekijk onze agenda en bestel uw kaartjes op onze website. Alle informatie, zoals tijden, tarieven en inschrijving vind u hier.
Philip Freriks- 12 oktober 2025
Journalist, presentator, quizmaster en schrijver: Philip Freriks is een veelzijdig en bekend gezicht in de Nederlandse media. Freriks verwierf vooral bekendheid als presentator in het NOS Achtuurjournaal en scherpe quizmaster bij De Slimste Mens. Met zijn kalme uitstraling, scherpe observaties, en warme stem is hij al jaren een vertrouwd en geliefd gezicht op de Nederlandse televisie. Naast zijn werk als presentator en columnist, schrijft hij graag over de geschiedenis en cultuur van Frankrijk. Als francofiel schreef hij verschillende boeken over Parijs. Op 4 mei 2025 sprak Freriks bij de Dodenherdenking over zijn broer, die aan het eind van de Tweede Wereldoorlog als negenjarig jongetje werd doodgeschoten. Dit tragische verhaal beschrijft hij in het boek Jantje, waarin hij op een kwetsbare manier vertelt over zijn ervaring met rouw en verlies. In zijn bezoek aan de Alkenaer zal hij het hebben over zijn carrière, persoonlijke ervaringen en veel meer: een kans om niet te missen!
Jan van der Putten: Illusies over China- 16 oktober 2025
Jan van der Putten is een Nederlandse journalist en columnist. Als correspondent voor de NRC en de Volkskrant heeft hij wereldwijd verslag gedaan, onder andere vanuit Latijns-Amerika, Italië, en China. Van der Putten is ruim 20 jaar spreker en schrijver over China waarbij hij tientallen boeken heeft gepubliceerd over de politieke en culturele ontwikkelingen in dit land. In zijn boek Fabels over China schrijft hij bijvoorbeeld over de westerse misvattingen over China. Het is een feit dat China een nieuwe wereldmacht is met een eigen cultureel en politiek DNA. Toch heeft het Rijk van het Midden de rest van de wereld hard nodig om te groeien. Wat kan Jan van der Putten ons vertellen over China als nieuwe wereldmacht? 16 oktober komt hij naar De Alkenaer om hierover met ons in gesprek te gaan.
Kom vooral langs en leer over de cruciale rol van China in de wereld van vandaag. Een belangrijk onderwerp met boeiende gesprekken: wees erbij!
Twan Huys- 19 november 2025
Twan Huys is onder andere bekend door zijn jarenlange werk als journalist en presentator van de programma’s Nieuwsuur en College Tour. Huys staat bekend om zijn scherpe en heldere vragen die hij altijd op een kalme en respectvolle manier weet over te brengen. In zijn programma College Tour worden invloedrijke internationale gasten geïnterviewd om jongeren te inspireren met nieuwe inzichten over politieke en maatschappelijke kwesties. Door zijn open houding creëert hij een prettige sfeer om complexe onderwerpen bespreekbaar te maken voor een breed publiek. Als correspondent in New York en Washington D.C heeft Huys veel geschreven over de politieke ontwikkelingen in de Verenigde Staten. Wat kan hij ons vertellen over de huidige ontwikkelingen in Amerika (en daarbuiten) onder het presidentschap van Donald Trump?
Roxanne van Iperen- 14 december 2025
Schrijver en jurist Roxanne van Iperen heeft zich ontwikkeld tot een van de meest toonaangevende opiniemakers van Nederland. In 2018 brak ze door met de bestseller ’t Hooge Nest, een indrukwekkend oorlogsverhaal over verraad, moed, en de kracht van verzet in donkere tijden. Na deze publicatie sprak ze zich in tal van essays en artikelen uit over maatschappelijke thema’s als de bedreiging van de democratie, het gevaar van complotdenken en het afnemen van kansengelijkheid. In haar recent gepubliceerde essay Eigen planeet eerst, vraagt ze zich af of onze democratische rechtstaat er voldoende op ingericht is om het klimaatprobleem te kunnen oplossen. Naast haar artikelen over belangrijke maatschappelijke kwesties, is ze ook regelmatig te zien bij de talkshow Eva, waar ze deel uitmaakt van het maandelijkse boekenpanel. Op 14 december komt Roxanne van Iperen te gast bij De Alkenaer om te vertellen over spraakmakende thema’s als democratie, verzet en historische lessen voor vandaag. Al met al een evenement dat u niet wilt missen!
Saskia Belleman over femicide- 11 januari 2026
Femicide. Een nieuwe term die eindelijk een woord geeft aan de harde realiteit van vele vrouwen. Iedere acht dagen wordt er in Nederland een vrouw vermoord door haar (ex-)partner. Ondanks deze schokkende cijfers, wordt het geweld tegen vrouwen in Nederland te weinig belicht. Waarom gebeurt dit zo vaak? Waarom grijpen we te laat in? Maar ook: Wat kunnen we hiertegen doen? Saskia Belleman is een bekende rechtbankverslaggever die zich verdiept in de verontrustende cijfers en verhalen achter femicide. In het boek Zij is van mij schrijft Belleman over vrouwenmoord in Nederland en waarom dit hier meer voorkomt dan in omliggende landen. In haar journalistieke werk interviewt ze slachtoffers, plegers, nabestaanden, wetenschappers, strafrechtadvocaten, het Openbaar Ministerie en de politie om te onderzoeken hoe femicide ontstaat en waarom dit nog steeds vaak onderbelicht blijft in onze samenleving. Op zondag 11 januari 2026 gaat burgemeester Anja Schouten in gesprek met Saskia Belleman over het verontrustende en belangrijke onderwerp van femicide.
Olaf Koens- 12 april 2026
Olaf Koens is een Nederlandse journalist en schrijver die bekend is door zijn jarenlange verslaggeving vanuit Rusland, Oekraïne en het Midden-Oosten. Naast zijn ervaring in journalistiek heeft Koens verschillende boeken gepubliceerd, focussend op analyses en persoonlijke verhalen uit conflictgebieden. Zo vertelt hij in het boek Alle Oekraïners die ik ken over zijn ontmoetingen met Oekraïners tijdens de invasie van Rusland in 2022, en deelt hij in het boek Paarden vliegen businessclass fascinerende verhalen over relaties tussen men en dier in het Midden-Oosten. Deze spraakmaker biedt u een bijzondere mogelijkheid om de menselijke kant van wereldconflicten te ontdekken. Met zijn uitgebreide kennis over verschillende conflictgebieden zal er tijdens zijn bezoek aan De Alkenaer zeker geen gebrek aan gespreksstof zijn.
Kelly de Vries- 17 mei 2026
Na de moord op haar vader en misdaadverslaggever Peter R. de Vries besloot Kelly de Vries een deel van zijn nalatenschap voort te zetten met de Peter R. de Vries Foundation. Als directeur van deze stichting zet ze zich in voor het oplossen van onopgeloste moord- en vermissingszaken en het ondersteunen van nabestaanden en slachtoffers. Ze voelt een grote maatschappelijke betrokkenheid, die zich in 2007 ook al uitte in de oprichting van de stichting Meet Kate, een organisatie voor onderwijs en ondersteuning van jongeren in Ghana. Ontdek op 17 mei 2026 hoe Kelly de Vries zich inzet voor slachtoffers en gerechtigheid.
Ook dit seizoen heeft De Alkenaer een uitgebreide selectie van gasten uitgenodigd voor onze serie Inktvreters, waar Nederlands meest bekende en geliefde schrijvers komen optreden op ons cultuurpodium. Na de positieve reacties het publiek in het vorige seizoen, met gasten zoals Maarten Rossum en Tommy Wieringa, hebben we besloten om onze serie verder uit te breiden met nieuwe Inktvreters: Simone van der Vlugt, Ronald Giphart, Geert Mak, Tom Lanoye en vele anderen nemen dit seizoen plaats op ons podium. Van thrillers tot literaire meesterwerken, van persoonlijke verhalen tot maatschappelijke inzichten, deze schrijvers nemen je mee in hun wereld. Kom langs bij De Alkenaer en ga op literaire reis met deze spraakmakende auteurs! Kijk hieronder voor meer informatie over een aantal van onze Inktvreters voor dit seizoen.
Mis het niet! Bekijk onze agenda en bestel uw kaartjes op onze website.
Simone van der Vlugt- 26 oktober 2025
Simone van der Vlugt is een van de grootste thrillerschrijvers in Nederland, bekend door haar bestsellers zoals De reünie,Blauw water, en Aan niemand vertellen. Naast haar populaire thrillers schrijft ze ook historische romans, vaak geïnspireerd door de stad waar ze al dertig jaar woont: Alkmaar. In haar werken De stormachtige zestiende eeuw, Bloedlijn, en Nachtblauw zijn de sfeer, herkenbare plekken en geschiedenis van de stad verweven. Haar nieuwste boek, Kruistocht van een koningin, ligt deze zomer in de winkels en zal dan ook uitgebreid aan bod komen tijdens haar bezoek aan De Alkenaer.
Geert Mak- 30 november 2025
Geert Mak is een van de meest gelezen en gerespecteerde schrijvers van Nederland. Door zijn toegankelijke manier van schrijven heeft hij een substantiële rol gespeelt in de popularisering van historische non-fictie. Mak verweeft grote historische gebeurtenissen met persoonlijke ervaringen om zo geschiedenis tot leven te brengen op een menselijke manier. In zijn boek De eeuw van mijn vader vertelt Mak bijvoorbeeld over zijn familie en wat er in Nederland gebeurde in de 20e eeuw. Hij praat over de oorlog, de verzuiling, en sociale veranderingen in Nederland. Afgelopen april verscheen zijn nieuwste boek Wisselwachter, waarin hij aan de hand van Harry Hopkins, de rechterhand van president Roosevelt, een beeld schetst van de grote politieke bewegingen in de jaren dertig en veertig. ‘Opeens was het boek schokkend actueel geworden,’ aldus Mak, verwijzend naar de parallellen die hij ziet met hedendaagse vraagstukken over democratie, economie en oorlog. Op 30 november komt Geert Mak naar De Alkenaer om te vertellen over zijn nieuwste werk en de lessen die het verleden ons vandaag nog steeds kan leren. Mis het niet!
Ronald Giphart- 28 december 2025
Een humoristische en eigentijdse schrijfstijl: daar staat Ronald Giphart vooral om bekend. Sinds de publicatie van zijn bekende boek Ik ook van jou heeft Giphart talloze romans, verhalen en columns geschreven over liefde, vriendschap en het leven. Zijn humoristische toon en luchtige schrijfstijl maakt hem populair onder zowel de jongere als de oudere generaties. Wat velen niet weten, is dat Giphart naast het schrijven van romans ook actief is als culinair schrijver. Op het internet is hij al snel te zien in zijn keuken met een grote glimlach, vergezeld door zijn katten. Ook hier komen zijn humor en charme volledig tot hun recht. Zijn nieuwste boek Over liefdesverdriet, dat in het najaar van 2025 verschijnt, is een doe-het-zelfgids voor iedereen die te maken heeft met liefdesverdriet. Op 28 december 2025 komt Giphart naar De Alkenaer om te praten over zijn werk, zijn carrière als schrijver en de liefde.
Tom Lanoye- 31 mei 2026
De Vlaamse dichter, schrijver en theatermaker Tom Lanoye wordt ook wel ‘de opperstalmeester van de Vlaamse letteren’ genoemd en staat vooral bekend om zijn scherpe pen en satire. Hij schrijft vaak op een kritische en humoristische manier over thema’s als liefde, maatschappij, politiek en identiteit. In zijn semi-autobiografische roman Kartonnen dozen schrijft Lanoye over jeugd, homoseksualiteit en eerste liefdes. Naast dit boek heeft hij ook veel bekendheid gekregen met zijn boek Sprakeloos, waar hij schrijft over zijn moeder die haar grip op taal verliest door een beroerte. Zijn nieuwste meesterproef is zijn vorig jaar verschenen bewerking van de Middeleeuwse roman in verzen Van den vos Reynaerde. Op 31 mei 2026 neemt Lanoye ons mee in zijn humoristische en ontroerende verhalen over het leven, literatuur en de maatschappij.
De prijs “De Waaghals” is de jaarlijkse ondernemersprijs van Ondernemend Alkmaar die de meest toonaangevende, lefvolle en toekomstgerichte onderneming in de regio bekroont. De winnaar wordt bekendgemaakt tijdens een jaarlijks galadiner in de Grote Kerk. We waren al echt vereerd genomineerd te mogen zijn en werden tijdens de gala-avond tweede, achter winnaar aannemer Kesselaar & Zn. Alleen al de nominatie voelde als een prijs, bedankt Ondernemend Alkmaar, die de verkiezing al voor de 33e keer organiseerde!
Op de foto ziet u Remko Rijpkema, Marina Numan, Alexander van de Vrede en Bert de Raaf.
Museum De Alkenaer wil jaarlijks meerdere tentoonstellingen organiseren. Erfgoed speelt hierin een centrale rol, omdat De Alkenaer een gemeentelijk monument is en in het historische centrum is gevestigd. Hieronder vind je een overzicht van de tentoonstellingen in ons seizoen 2023-2024.
Tentoonstelling
Periode
Ansichten uit Alkmaar Een overzicht van 400 antieke ansichtkaarten die een prachtig tijdsbeeld geven van een eeuw Alkmaar.
september – december 2023
Stadsarcheologie door de tijd heen Zodra de aarde verstoort wordt in Alkmaar (vaak door bouw), komen de stadsarcheologen in actie. Dat heeft de afgelopen decennia een schat aan bodemvondsten opgeleverd. Deze tentoonstelling brengt hoogtepunten in beeld.
december 2023 – april 2024
Alkmaar in oorlogstijd We zoeken in vredestijd naar oorlogssporen in de stad, die er al heel wat meemaakte: van het Alkmaars Ontzet tot de Tweede Wereldoorlog.
mei 2024 – juni 2024
Zomertentoonstelling Er zit van alles bij boeken die ingebracht worden in het antiquariaat. Deze tentoonstelling brengt bijzondere items in beeld
juli – augustus 2024
Speciale tentoonstelling De seizoensopener van 2024-2025 blijft nog even geheim, maar belooft bijzonder te worden!
In het Regionaal Archief Alkmaar liggen duizenden foto’s en prentbriefkaarten opgeslagen. Van al dat materiaal is de voorkant gefotografeerd en gedigitaliseerd. Die beelden zijn te bekijken in de beeldbank. Catalogusnummer FO1010441 uit de collectie betreft een krantenknipsel uit 1919, en is getiteld ‘Optocht op Ritsevoort.’ De optocht die werd vastgelegd, is de feestelijke parade ter gelegenheid van Alkmaars Ontzet op 8 oktober.
Sprookjesachtig mooi In 1919 drukte de fotograaf op een interessant moment af, namelijk, op het moment waarop een van de praalwagens op het met vlaggen versierde Ritsevoort het pand dat we zo goed kennen, passeerde. In 1919 zat in het pand waar nu De Alkenaer zit, de winkel van de firma G.W. de Munk-Kuijper. Het huisnummer was nog 44 in plaats van 36 (2023). In de winkel werden verf en behang verkocht, en huishoudelijke materialen zoals sponzen, bezems en zeemleer. Deze winkel bestond tot 1948. Op de foto is te zien hoe mensen vanuit de ramen op de bovenverdieping prachtig zicht hebben op de stoet, en op deze bijzondere wagen. Vóór de winkel en in de deuropening – die nog in het midden van het pand zat, en bestond uit twee deuren – kijken bezoekers bewonderend naar de wagen. Er lijkt een bebaarde koning op een troon te zitten, geflankeerd door een gekroonde dame, wellicht zijn koningin. Tegen het decor van een kasteeltoren is een spinnenwiel te zien, met een berg wol erop. Daarnaast staat een dame met een hoge puntmuts, ze heeft een staf in haar hand. Twee zittende figuren op de voorgrond kijken treurig bij een kist met bloemen erop. Waarschijnlijk verbeeldt deze wagen het sprookje van Doornroosje.
Bronvermelding: Onbekend / Collectie Regionaal Archief Alkmaar / FO 1010441. 8 oktober 1923 – 350 jaar Alkmaars Ontzet
Dit jaar honderd jaar geleden, op 8 oktober 1923, vierde Alkmaar 350 jaar Alkmaars Ontzet. Voor die bijzondere gelegenheid bezochten H.M. Koningin Wilhelmina en Prins Hendrik de jubilerende stad. Burgemeester Wendelaar ontving het koninklijk paar met alle egards op het station. Overal in de stad waren feestelijkheden. De straten in de binnenstad waren versierd, er was de traditionele optocht met praalwagens en op verschillende plekken waren symbolische stadpoorten gebouwd. In het sportpark aan de Sportlaan werd een steekspel gehouden, met ridders te paard in een prachtige entourage, met een loge voor het koninklijk bezoek. Bij het Victoriebeeld in het Victoriepark waren plechtigheden, waaronder een kranslegging. Kapitein A.H.P. Blauw, voorzitter van de vereniging tot viering van de gedenkdag van Alkmaars Ontzet, hield een toespraak. Voor Koningin Wilhelmina was 1923 om nog een reden een bijzonder jaar; dat jaar zat ze 25 jaar op de troon. Naar zou blijken, op de helft van haar ambtsperiode. Op 4 september 1948 deed ze troonsafstand, en twee dagen later vond de inhuldiging van koningin Juliana plaats. Wilhelmina is de langst regerende vorst in de Nederlandse geschiedenis. Ook het Ritsevoort was fraai versierd, getuige dit krantenknipsel uit 1923.
In het jubeljaar 2023 organiseert de Historische Vereniging Alkmaar (HVA) bijzondere stadswandelingen. In het kader van 450 jaar Alkmaars Ontzet – en daarop volgend: de geboorte van Nederland – bedachten de twaalf gidsen van de HVA vier themawandelingen. Elke wandeling staat in het teken van een van de kernwaarden die zijn verbonden aan de geboorte van ons land in 1572, toen de geuzen Den Briel innamen: Verscheidenheid, Vrijheid, Verbondenheid en Verdraagzaamheid. Thema van de wandeling ‘Alkmaar, een Nederlandse stad’ is Verbondenheid.
Exif_JPEG_420
Truitje Bosboom-Toussaint Zo’n 90 geïnteresseerden lopen mee met de wandeling op maandag 3 juli, vanaf het standbeeld van Truitje Bosboom-Toussaint. Zeven gidsen van de HVA, onder wie Kees Verlaan, coördinator Wandelingen en bestuurslid HVA, gaan de mensen voor door de binnenstad. Verlaan: “Vorig jaar vroeg Gemeente Alkmaar de HVA mee te werken aan een feestelijk programma. Onze gidsen bedachten vier themawandelingen van zo’n anderhalf uur. 8 Mei was de eerste, ‘Alkmaar en de wereld’, 5 juni de tweede, ‘Strijd om de vrijheid’. Vanavond lopen we de derde Ontzet-wandeling.” En zo kan het gebeuren dat er op een maandagavond groepjes mensen door de Alkmaarse binnenstad lopen, de regen trotserend.
Wandelen De wandeling begint bij de Kennemerstraatweg, eeuwenlang de toegangsweg naar Alkmaar vanuit het zuidwesten. Spaanse en Duitse troepen marcheerden zo de stad in, over de Heiloërbrug en de Singelgracht. Hier stond de Kennemerpoort, een van de zeven stadspoorten van Alkmaar. Gebouwd in aanloop naar de Spaanse belegering in 1573, afgebroken in 1867. Op het Ritsevoort, bij de Lindegracht, stond de Gevangenpoort van vóór de stadsuitbreiding in 1573. “De naam ‘Ritsevoort’ is te verklaren uit het feit dat gelovigen hierlangs naar de Grote Kerk liepen,” vertelt Verlaan. “Biddend, en kralen van hun rozenkrans ‘ritsend’. ‘Ritsende voort’, zeg maar.” Het zou kunnen, weinig is zeker. Bij Oudegracht 218, het Huis met de dolfijnen, vertelt Verlaan over twee smallere, ondiepere panden met daartussen een steeg die vermoedelijk vlak na het Beleg van Alkmaar werden gebouwd, en in de 17e eeuw samengevoegd. De dolfijndecoratie stamt uit 1716, in 1783 werd de gevel opnieuw verbouwd. De Ruitersteeg leidt naar de groene, parkachtige Laat en het stadhuis aan de Langestraat, waar in 1517 het stadsarchief verloren ging door toedoen van Grote Pier. Via het Doelenveld waar schutters schietwedstrijden hielden, en het met de hand uitgegraven Noord-Hollands Kanaal gaat het naar de noordkant van de binnenstad, waar de Texelsche Barrière stond. Hier werden accijnzen betaald. Het Munnikenbolwerk leidt ten slotte naar de Paardenmarkt, eindpunt van de wandeling. Eens stond op dit plein het Minderbroedersklooster. Nadat dat was afgebroken, eind zestiende eeuw, werden op de open plek veemarkten gehouden: vandaar de naam Paardenmarkt. Bij archeologisch onderzoek in 2010 werden massagraven gevonden. Tweeëntwintig skeletten, waaronder waarschijnlijk slachtoffers van het beleg, geuzen en monniken. De vrouw die gevonden werd, werd Brecht van Alcmaer gedoopt. Verlaan wijst op de markeringen in de huidige bestrating: graven, en een smalle strook waar vee werd gekeurd. Nooit geweten, nooit opgemerkt.
Binnenstad Alkmaar in 1573 – ets … Jan Casper Phillips uit 1747
Franse invloeden – verbondenheid Na de Alkmaarse Victorie in 1573 ontstond geleidelijk aan een nieuwe staat, de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Steden, regio’s en provincies raakten steeds meer met elkaar verbonden. Alkmaar was belangrijk in de regio en droeg serieus bij aan de landelijke economie. De tijd van de Franse overheersing bracht eenheid in maatvoering en de bevolking werd geregistreerd. Ook werden huisnummers ingevoerd. Het eeuwenoude transport over water, dat Alkmaar verbond met de regio, werd geleidelijk aan vervangen door transport over land. Sommige waterwegen werden gedempt omdat die een open riool bleken met ziekten als pest en cholera tot gevolg. De Laat, bijvoorbeeld, die werd gedempt met zand dat werd afgegraven van het Munnikenbolwerk. Nieuwe uitvindingen en technieken – denk: de stoomboot en de trein, de post en de telefoon – brachten later de mogelijkheid tot sneller transport én: contact. Alkmaar werd opgenomen in een groter geheel: Nederland.
