Bas Zevenbergen / The Fun Part of Art I (Serie)

Alkmaarse Meesters en Meesters over Alkmaar

VERBREDING VAN HET PERSPECTIEF

Het wordt voor mij alweer het derde seizoen dat ik lezingen mag geven in De Alkenaer. Op deze prachtige locatie, waar de cultuur bijna letterlijk van de wanden afspat, is het ongelooflijk fijn om mijn ideeën over de zeventiende-eeuwse schilderkunst met u te delen.

In 2021 ben ik gestart met The Fun Part of Art, een platform met vooral veel aandacht voor de genrekunst schilderijen gebaseerd op het dagelijks leven — uit de zeventiende eeuw. Maar ondertussen besteed ik ook steeds meer aandacht aan bijvoorbeeld historiestukken, stillevens en portretten. En ik schuw het niet om af en
toe een uitstapje te maken naar de achttiende of negentiende eeuw.

Het belangrijkste blijft natuurlijk om de schilderijen te mogen duiden. Zeventiende-eeuwse schilders waren vertellers die werkten met symboliek. Symboliek die we pas kunnen herkennen wanneer we de mythologische of bijbelse verhalen kennen, of op de hoogte zijn van de zeventiende-eeuwse literatuur.

Een ander aspect dat helaas nog weleens in de kunsthistorische literatuur wordt vergeten, is de invloed van de eigentijdse geschiedenis op de kunst. In mijn optiek is kennis van de geschiedenis van de Gouden Eeuw onontbeerlijk om de inhoud, de sfeer en de rol die de schilderkunst had goed te begrijpen.
En er is meer dan Rembrandt en Vermeer: heel veel meer. Het zal misschien tot enige verbazing leiden om te ontdekken dat een aantal schilders in de zeventiende eeuw bekender en succesvoller waren dan de publiekstrekkers van tegenwoordig.

ALKMAARSE MEESTERS EN MEESTERS OVER ALKMAAR
Tijdens mijn eerste lezing in dit seizoen blijf ik dicht bij huis. Alkmaar was in de eventiende eeuw een rijke stad te noemen, maar wat de schilderkunst betreft zeker geen cultureel centrum. Toch heeft de stad een paar toonaangevende schilders voorgebracht.
Emanuel de Witte met zijn kerkinterieurs, de landschapschilder Allaert van Everdingen, en zijn broer Caesar die met zijn classicistische stijl tot de top van het Hollandse schildersgilde behoorde. En dan zijn er nog enkele schilders die we misschien alleen nog van een straatnaam kennen.
Maar deze middag komen we ook bekende schilders tegen die niet in Alkmaar woonachtig waren, maar wél de stad op doek hebben gezet. En we verlaten ook de zeventiende eeuw, op zoek naar Alkmaarse schilders die in de achttiende of negentiende eeuw actief waren. Oftewel: een regionaal cultureel feestje.