Marjan Slob, Denker des Vaderlands / filosofiepodium (Serie)
2024-10-03 20:00 - 22:30 (Europe/Amsterdam)
De eretitel Denker des Vaderlands is een initiatief van Stichting Maand van de Filosofie en wordt sinds 2011 elke twee jaar verleend aan een gerenommeerd denker. De Denker bezit de kwaliteit om vanuit een weldoordachte positie de actualiteit te verdiepen en het nieuws in een groter verband te plaatsen. De Denker maakt de filosofie ook aantrekkelijk voor een breed publiek.

De feestelijke huldiging van de nieuwe Denker vindt om het jaar plaats tijdens de Maand van de Filosofie. In 2023 was dat op 7 april tijdens de Nacht van de Filosofie Amsterdam.

Marjan Slob werd toen benoemd tot de nieuwe Denker des Vaderlands. Zij voert die titel van april 2023 tot april 2025. Haar taak zal zij invullen onder het motto: ‘ruimdenken’.

Ruimdenken Het programma van Marjan Slob stelt het begrip ‘ruimte’ centraal, en werkt dat op drie dimensies uit.

1.​Politiek Ruimte maken voor meerstemmigheid. Openheid van geest. Je begrip oprekken, zodat ook waarden en ervaringen van anderen in je denkruimte gaan passen.

2. ​Fysiek Ruimtelijke krapte maakt dat er letterlijk niet genoeg ruimte is om ieders wensen te realiseren. Zo zitten landbouw, natuur, en woonwensen elkaar flink in de weg. Welke waarden botsen hier? Wat te denken, wat te doen?

3.​Spiritueel Dankzij je voorstellingsvermogen kun je geestelijke ruimtes verkennen. Deze typisch menselijke kwaliteit maakt bezielend dromen mogelijk. Maar droom niet weg. Durf ook op aarde te landen. Heb de grond onder je voeten lief. Zie je sterfelijkheid onder ogen.

Marjan Slob (Giessenburg, 1964) werkt al meer dan twintig jaar als zelfstandig filosoof, spreker en essayist. Zij ziet het als haar missie om inzicht en begrip te verruimen, zonder daarbij contact met de realiteit te verliezen. Die mentaliteit spreekt uit haar columns en essays voor de Volkskrant, Filosofie Magazine, en tal van andere media, en voedt het werk dat ze al jaren achter de schermen doet. Zo heeft ze organisaties als de staf Deltacommissaris, de Onderzoeksraad voor Veiligheid, het Rathenau Instituut, het Centrum voor Ethiek en Gezondheid, de Raad voor Dierenaangelegenheden en het Planbureau voor de Leefomgeving geholpen om wetenschappelijke en filosofische inzichten helder te verbinden met de maatschappij.

Marjan heeft ook vrij werk geschreven. In 2017 won ‘Hersenbeest’ (2016) de Socratesbeker voor het beste Nederlandstalige publieks-filosofieboek, en in 2022 kreeg ‘De lege hemel’ (2020) de tweejaarlijkse J. Greshoff-prijs voor (literair) essay. Haar laatste boek, ‘Door de bomen het huis’ (2022), is wel een proeve van filosofische journalistiek genoemd.

Eerdere boeken van Slob zijn:

● Mensenrechten in beweging: privacy, klimaatverandering en de internationale rechtsorde(samen met Esmée Schilte) uit 2014.

● Foute fantasieën: kleine filosofie van de ontvankelijkheid uit 2007 (herzien in 2017).

● Een ander ik: technologisch ingrijpen in de persoonlijkheid uit 2004.

Jannetje Koelewijn schreef ‘Ruimte maken voor het andere: het denken van Marjan Slob’ en op de Flap staat de volgende tekst:

‘Maak je belevingswereld groter, ruimer,’ zegt Denker des Vaderlands Marjan Slob, ‘en je ziet dat er eigenlijk geen verschil is tussen jou en de ander, tussen mensen en andere wezens. Er is alleen een web, een weefsel waar je deel van uitmaakt.’

‘Ruim denken’ is haar thema: al denkend vanuit de plek waar je staat ruimte scheppen voor andere waarden en ervaringen dan alleen die van jezelf. Wees open, zo open als je aankunt. Luister. Kijk.

‘De realiteit kunnen zien en aanvaarden, daar gaat mijn filosofie over. Dat houdt in dat je ook pijn kunt voelen. Van jezelf, van andere mensen, van andere wezens.’ In drie gesprekken, waarvan dit boekje verslag doet, vertelt Marjan Slob hoe haar denken zich sinds haar jonge jaren ontwikkeld heeft.

Jannetje Koelewijn is journalist en werkt bij NRC. In januari 2024 was zij te gast in De Alkenaer.

De Denkers des Vaderlands tot nu toe: Hans Achterhuis (2011-2013), René Gude (2013-2015), Marli Huijer (2015-2017), René ten Bos (2017-2019), Daan Roovers (2019-2021), Paul van Tongeren (2021-2023)

De Eerste Bergensche Boekhandel is aanwezig met boeken van Marjan. In de pauze en na afloop is er gelegenheid boeken aan te schaffen en eventueel te laten signeren.

Tickets Marjan Slob

Vrouwen in de filosofie: 'Talkshow V' Filosofisch Podium (Serie)
2024-11-21 20:00 - 22:30 (Europe/Amsterdam)
Bij de filosofische ‘Talkshow V’ gaan filosofen Renate Schepen, Tiare van Paridon en Annemijn Kwikkers met elkaar in gesprek over hun liefde voor de filosofie en hun werk.

Bestaat ‘vrouwelijke filosofie’? En wat zou dat dan zijn? En wat moet er gebeuren om vrouwelijke denkers het podium te bieden dat ze verdienen?

Deze onderwerpen en nog veel meer komen aan bod tijdens een avond waarbij je niet alleen komt luisteren, maar ook wordt uitgedaagd om mee te denken.

De avond wordt afgesloten met een quiz o.l.v. uitgever Gijs Reudink.

Filosofisch podium: Erno Eskens / Dierenrechten
2024-12-19 20:00 - 22:30 (Europe/Amsterdam)
Op donderdag 19 december gaat filosoof/politicoloog Erno Eskens in op het onderwerp ‘Dierenrechten’. In zijn binnenkort te verschijnen boek ‘Het zoölogisch manifest’ betoogt Erno Eskens dat alles wat leeft rechten verdient: van mens en dier tot plant en bacterie. Daarmee legt hij het fundament voor een geheel nieuw rechtsstelsel, waarin alle levende wezens toegang hebben tot de rechtbank en vertegenwoordigd worden in de politiek.

‘Het wordt tijd om dieren en andere wezens onderdeel te maken van de democratie.’ – Erno Eskens

Deze nieuwe democratie zou wel eens een hele grote verschuiving kunnen veroorzaken in hoe de mens kan en mag omgaan met dieren en natuur in het algemeen. Met de filosofische vraag daaraan verbonden: Wanneer precies komt een wezen in aanmerking voor rechten? En hoe vertalen we de wil van deze wezens in een politieke stem?

Filosoof/politicoloog Erno Eskens werkt als uitgever filosofie en wetenschap bij Noordboek. Eerder was hij programmadirecteur bij de Internationale School Voor Wijsbegeerte (ISVW) in Leusden. Hij is regelmatig in de media als bepleiter van dierenrechten en zat lang in het bestuur van Stichting Dier & Recht. In 2009 publiceerde hij ‘Democratie voor dieren’. In 2015 volgde het rijk geïllustreerde ‘Een beestachtige geschiedenis van de filosofie’, over veranderende mens-dier-verhoudingen van de vroege oudheid tot nu.

Op dit moment is Eskens bezig met de afronding van zijn boek over politieke en juridische vertegenwoordiging van dieren en andere levende wezens: ‘Het zoölogisch manifest’ dat eind januari in de boekwinkel komt te liggen.

Filosofisch Podium: Jan Drost over de Liefde
2025-02-06 20:00 - 22:30 (Europe/Amsterdam)
Filosoof Jan Drost over de liefde, hoe kan het ook anders in deze Valentijnsmaand.

De bijnaam van Jan Drost is “de liefdesfilosoof”. Aristoteles zegt dat we als mens alleen, niet gelukkig kunnen worden. Dat we alleen niet kunnen ‘lukken’. Zonder anderen zijn we eigenlijk niemand. Wie zijn we zonder degene die we liefhebben. Liefde is weten dat je niet alleen bent…

Drost laat zien hoe allerlei ideeën over de liefde en romantiek in ons hoofd terechtkomen en daar doorwerken. Zowel ten goede als ten kwade. Onze romantische idealen en verwachtingen zijn van grote invloed op ons zoeken naar en beleven van liefde. Zijn wij vrij als het op de liefde aankomt? Hebben wij iets over ons liefdesleven te zeggen? Of zijn wij weerloos overgeleverd aan Cupido, dat wispelturige (b)engeltje dat ons voortdurend bestookt met zijn pijlen of ons liefdeloos links laat liggen. Waarom zijn zoveel mensen op zoek naar een ideale partner, een wederhelft, de liefde van hun leven? Waarom lukt dit ook heel vaak niet? Welke inzichten missen we?

Verliefdheid, seks, jaloezie, trouw, bindingsangst, verlatingsangst, vreemdgaan, sleur, onzekerheid, liefdesverdriet, opnieuw beginnen… het komt allemaal aan de orde in deze toplezing over de liefde!

Enorme eye-openers in deze lezing over de liefde!

Reacties:

” De beste filosofieleraar die ik ken op liefdesgebied”

” Drost trekt volle zalen met zijn liefdesbetoog”

” Deze liefdesfilosoof zet je als geen ander aan het denken en het werkt ook nog!”

“Eindelijk heb ik de ware liefde gevonden, door deze inzichten, bizar!”

Een impressie van Jan’s optreden TEDx Talk ‘Love is a Declaration of Dependence’

Van der Meulen’s Boekhandel is aanwezig met boeken van Jan Drost. Deze kunnen in de pauze en na afloop worden aangeschaft en desgewenst worden gesigneerd door de auteur.

(Fotografie: Tessa Posthuma de Boer)

Gijsbert van Iterson Scholten, PhD / De meeste staten deugen
2025-09-25 20:00 - 22:30 (Europe/Brussels)
Een hoopvolle lezing over oorlog en vrede

In een tijd waarin oorlogen, dreigingen en geopolitieke spanningen dagelijks het nieuws beheersen, lijkt vrede verder weg dan ooit. Maar wat als we ons beeld bijstelden? Wat als er juist méér reden tot hoop is dan we denken?

Vredeswetenschapper Gijsbert van Iterson Scholten laat in deze inspirerende lezing zien waarom we niet cynisch hoeven te worden. Integendeel: hij vertelt het vaak onvertelde verhaal van de vooruitgang, internationale samenwerking en de stille kracht van ‘positieve vrede’.

Je ontdekt:

Waarom de meeste staten zich wél aan internationale regels houden

Wat we kunnen leren van 100 jaar vrede- en oorlogsontwikkeling

Hoe vrede geen toeval is, maar een proces dat wij zelf vormgeven

En wat we zelf kunnen doen om bij te dragen aan een vreedzamere wereld

Een verhelderende én bemoedigende lezing, gebaseerd op recente wetenschappelijke inzichten en met een positieve blik op de wereld van vandaag.

Laat je meenemen in een verhaal dat hoop biedt – zonder de realiteit uit het oog te verliezen.

Want: de meeste staten deugen. Echt waar.

Filosofisch Podium
2025-10-09 20:00 - 22:30 (Europe/Brussels)
WORDT VERPLAATST NAAR LATER DIT SEIZOEN

Het programma van ons Filosofisch Podium blijft groeien! Hoewel nog niet alle avonden zijn ingevuld, breiden we het aanbod regelmatig uit met inspirerende sprekers en actuele thema’s. Neem dus af en toe een kijkje op de website voor de nieuwste toevoegingen.

Ben je al geabonneerd op onze digitale nieuwsbrief? Dan ontvang je elke maand automatisch het actuele programma in je inbox. Zo mis je niets!

Joke Hermsen & Friends / Filosofisch Podium (serie)
2025-11-12 20:00 - 22:30 (Europe/Brussels)
Tijd is Hoop

Wie er de vorige keer bij was, weet het nog: die verhalen, die muziek…die sfeer. En nu is ze terug! Samen met haar muzikanten brengt ze een nieuw programma, Tijd is Hoop. Een betoverende literair-muzikale reis waarin filosofie, muziek en poëzie samenkomen. Schrijfster Joke J. Hermsen, zangeres Maryana Golovchenko en ud-speler Mehmet Polat zoeken naar wat hoop betekent in onzekere tijden. Tussen woord en klank ontvouwt zich een gelaagd en troostrijk perspectief op de toekomst. Een voorstelling die hoofd en hart raakt en de kracht van hoop vanuit verschillende culturen tot leven brengt. Laat je inspireren, ontroeren en verbinden.

Maxim Februari / Filosofisch Podium (Serie)
2026-01-08 20:00 - 22:30 (Europe/Brussels)
Op donderdag 8 januari verwelkomt De Alkenaer een bijzondere gast: schrijver, jurist en filosoof Maxim Februari. Een van de scherpzinnigste en meest originele denkers van ons taalgebied, bekend om zijn heldere blik en prikkelende ideeën.

Sinds 1999 is Februari actief als columnist voor onder meer de Volkskrant, NRC Handelsblad en Vrij Nederland. Hij publiceerde romans, essays, columns en wetenschappelijke werken en geldt als een van de invloedrijkste opiniërende stemmen in Nederland. Met grote precisie en toegankelijkheid weet hij complexe vraagstukken invoelbaar te maken voor een breed publiek.

In zijn werk staan thema’s centraal als gender en identiteit, de rechtsstaat, technologie en democratie, en de verhouding tussen kunst, moraal en sociale rechtvaardigheid. Wat deze onderwerpen verbindt, is Februaris kritische en eigenzinnige reflectie op onze hedendaagse samenleving. Voor zijn literaire oeuvre ontving hij in 2020 de prestigieuze P.C. Hooftprijs. In 2023 verscheen zijn essay Doe zelf Normaal, over de onverwachte effecten van datagedreven bestuur op democratie en rechtsstaat.

Een avond met Maxim Februari staat garant voor een prikkelend, verdiepend en onderhoudend gesprek. Verwacht scherpe inzichten, nieuwe perspectieven en vooral: volop stof tot nadenken. Een avond die je niet onberoerd laat.

Bas Haring / Spraakmakers (Serie)
2026-02-08 15:00 - 17:00 (Europe/Brussels)
IK HOU VAN “ONT-ERNSTIGEN”: HET ZWARE WAT LICHTER MAKEN.

Aldus Bas Haring, “professor in de snapkunde”, filosoof, hoogleraar publiek begrip van wetenschap, winnaar Duidelijke Taalprijs, gast-curator van de tentoonstelling brAInpower in Rijksmuseum Boerhaave en nog zoveel meer.Hij wil wetenschap en filosofie op een toegankelijke manier voor iedereen verklaren. Dat doet hij o.a. via (kinder)boeken, waaronder het met de Gouden Uil onderscheiden Kaas en de evolutietheorie uit 2001. Je kunt hem ook tegenkomen op de tv, in kranten, tijdschriften en bij lezingen, zoals in De Alkenaer op 8 februari.

Zijn in 2025 verschenen Hoe leg ik het uit? zal vooral het hoofdonderwerp zijn van deze lezing. In het boek legt hij wetenschapscommunicatie uit via beelden en verhalen en veel minder tekst. Dan praat je echt over heel veel verschillende manieren waarmee je kunt communiceren, zoals dans, filmpjes,quizzen, verhalen, proefjes, poëzie en QR-codes met een link naar video’s.Daarmee kun je de beperkingen van een boek, geen geluid en geen bewegend beeld, opheffen.Het boek gaat over wat de voor- en nadelen zijn van boeken ten opzichte van alternatieve vormen. Over hoe je boeken verstandig kunt gebruiken voor wetenschapscommunicatie.

Hoe leg ik het uit? is een fascinerend en prachtig vormgegeven boek en wat is mooier om de maker daarvan op een gedegen en luchtige manier te horen vertellen over de vormen die communicatie wetenschap toegankelijk kunnen maken.Jouw kans om dat live mee te kunnen maken is op 8 februari van 15.00-17.00 uur in De Alkenaer. Ook ben je in de gelegenheid om vragen te stellen aan Bas Haring.

Daarnaast is er tijdens de pauze en na afloop gelegenheid dit boek en/of andere aan te schaffen en te laten signeren door de auteur. Want Van der Meulen’s Boekhandel is aanwezig.Vanaf 14.30 uur ben je welkom in De Alkenaer!

Douwe Draaisma - Verweven geesteswetenschappen / Filosofisch Podium (serie)
2026-04-09 20:00 - 22:00 (Europe/Brussels)
Douwe Draaisma, vermaard denker en schrijver, verbindt op meesterlijke wijze filosofie met psychologie in zijn beschouwingen over geheugen, tijd en identiteit. In zijn werk onderzoekt hij hoe herinneren en vergeten ons mens-zijn vormen, vaak met verrassende metaforen en diepgaande inzichten. Zijn filosofische blik biedt nieuwe perspectieven op ouder worden, dromen en de werking van de geest. Laat je meenemen in een wereld waarin herinneringen niet alleen hersenactiviteit zijn, maar ook verhalen, verlangens en illusies. Een avond met Draaisma is denken, verwonderen en herkennen.

Van der Meulen’s Boekhandel is aanwezig met de boeken van Douwe Draaisma. In de pauze en na afloop is er gelegenheid deze aan te schaffen en te laten signeren door de auteur.
